Het Groot Buitenschoor

De kaarten van Ferraris en Vandermaelen tonen dat in de 18de eeuw het gebied een ingewikkeld rivieren- en geulenstelsel was. Onderstaande kaart dateert uit 1748. Ter oriëntatie: onderaan links zie je Fort Frederik, daar ligt momenteel de Europaterminal.

gbs-1748

Dit 2.500ha grote slik en schorgebied dat zich uitstrekte tussen Zandvliet en Bath, vormde samen met het Verdronken Land van Saeftinghe een complex van ruim 5.500ha, waarvan 820ha op Belgisch grondgebied.

Verscheidene inpolderingen en de aanleg van dijken verkleinden stelselmatig de oppervlakte van het gebied. In 1940 bedroeg deze oppervlakte nog 820ha die tijdens de Tweede Wereldoorlog gereduceerd werd tot de huidige 216ha.

Om je te oriënteren op onderstaande Vandermaelenkaart uit 1854: onderaan bevindt zich de huidige 2e containerterminal en het sluizencomplex Zandvlietsluis – Berendrechtsluis. Waar op de kaart “Nieuwland polder” staat, ligt nu het terrein van BASF.

schorren_1854_groot
 

Onderstaande nautische kaart dateert van 6 juni 1947 en geeft je een meer recent beeld. De verbinding met de Oosterschelde is verbroken door de aanleg van de spoorweg naar Vlissingen.

kaart_1947_groot
 

In 1964 was het GBS nog écht het einde van de wereld: het BASF-terrein werd juist opgespoten, je ziet min of meer de lijn van de Scheldelaan,en waar later de Schelde-Rijnverbinding zou komen was het nog een uitgestrekt slikken en schorrengebied.

De meest recente inpoldering dateert van in de jaren 60. Het opspuiten begon in de loop van 1964.
In 1965 toen de bouwwerken op het terrein van BASF al begonnen waren in het zuiden, waren ze in het noorden, tegen de Nederlandse grens, nog aan het ophogen.

BASF-luchtfoto

Door de aanleg van de Zandvlietsluis in 1967 werden Groot Buitenschoor en Galgeschoor van elkaar gescheiden.

Samen met de aanleg van de Zandvlietsluis, werd er voor het Groot Buitenschoor een stroomleidam aangelegd. Hierdoor won de intergetijdezone aan grootte; er vormden zich in deze zone een uitgestrekt slikgebied en zandplaat.

20141005-gbs-strekdam

Maar ook het gebied rond de stroomleidam verzandde, de zogenaamde Ballastplaat. Door de Ballastplaat en de stroomleidam werd het Groot Buitenschoor van de vaargeul geïsoleerd wat de rust op de ontstane slikplaat bevorderde.

Op onderstaande luchtfoto zie je de ballastplaat (1), de strekdam (2), de smalle strook schor (3) en de uitgebreide slikplaat en vloedschaar (4).

GBS-luchtfoto

In de loop der jaren werd er alsmaar een grotere wig tussen beide gebieden gedreven: het begon in 1967 met de aanleg van de Zandvlietsluis (1), in 1989 met de bouw van de de Berendrechtsluis (2), in 1990 de Europa containerterminal (3) en de Noordzeeterminal in 1995 (4).

Door de bouw van de Noordzee containerterminal in 1994 verloor het Groot Buitenschoor 8ha aan intergetijdengebied.

ingrijpende-veranderingen

Deze ingrepen zorgden ervoor dat het Galgeschoor afgesloten werd van het Groot Buitenschoor en het Verdronken Land van Saeftinghe, en zich meer aansloot op de meer stroomopwaarts gelegen schorren.