Slikken en schorren

dwarsdoorsnede-plaat-slik-schor

Het slik

voetstappen-slik-gbs

Het slik is de onbegroeide, laaggelegen modderplaat. De levensomstandigheden zijn hier zeer extreem.

Bij elk hoogwater komt het slik onder water te staan.

Bij laag water staat het bloot aan ofwel een blakende zon en loopt de temperatuur snel hoog op, ofwel snijdt er in de winter een koude wind over en zakt de temperatuur tot diep onder het vriespunt.

 
bodemleven-saeftinghe

En ondanks deze moeilijke levensomstandigheden, barst het slik van het leven, maar dan wel onder het oppervlak. Zo vond men bij onderzoekingen soms tot meer dan 10.000 wormen, schelpdieren en kreefachtigen per m2. Van het microscopisch kleine grut telde men dichtheden van miljoenen individuen per m2.

Het totale gewicht aan dierlijk en plantaardig leven, of biomassa, op de Scheldeslikken kan oplopen tot een paar honderd gram per m². En dat vormt een belangrijke voedselbron voor vogels.

Het schor

galgeschoor-vanop-steiger-lillo

Indien de slikken verder ophogen, zodat ze niet meer dagelijks overstroomd worden en waardoor periodiek minder dynamische omstandigheden heersen, wordt (permanente) plantengroei mogelijk; van zodra het daarbij gaat om overblijvende hogere plantensoorten, die “actief” bijdragen tot de aanslibbing van bodemmateriaal, worden ze “schorren” genoemd.

Praktisch worden schorren meestal gedefinieerd als die intertidale gebieden die in meer of mindere mate begroeid zijn met hogere (overblijvende) planten.

 
schorrand-galgeschoor-hoogwater

De relatieve hoogteligging ten opzichte van de verschillende getijenmerkende overstromingslijnen is sterk afhankelijk van de turbiditeit en de stroomsnelheid. Zo kunnen schorren in sommige streken reeds optreden ver beneden de gemiddelde hoogwaterlijn.

Langs de Zeeschelde, met in het algemeen zeer turbied en troebel water, komen pas hogere planten voor vanaf de hoogtelijn die min of meer overeenkomt met het gemiddeld hoog water (en dus met een overstromingsfrequentie van gemiddeld 50 % van de hoogwaters).

 
gracht-006

Door het in- en uitstromende water heerst er een zeer grote dynamiek in het gebied. Geulen en grachten slibben dicht of slijpen zich op korte tijd uit.

Meer hierover kan je nalezen in ontstaan van een gracht.

 

Het Groot Buitenschoor

kaart-zonering-gbs

Op het Groot Buitenschoor is de situatie heel uniek. Door de getijdestromingen onderscheiden we op het slik 2 zone’s: zone B is de stabiele en slibrijke zone, zone A is de dynamische en zandige zone. En dat heeft zijn invloed op het bodemleven.

 
zandgolfjes

In zone A is de bodem zandig en zeer beweeglijk. Hier zie je heel duidelijk de zogenaamde zandgolven.

 
gbs-ballastplaat

In zone B vinden we de typische soorten uit de brakwaterzone terug. Voornamelijk het Nonnetje ( een schelpdiertje ), de Slijkgarnaal en de Zeeduizendpoot of Zager leven in deze bodem. Kenmerkend is dat ze allen in een gangetje onder de bodem leven en wachten op wat er aan eetbaars in de buurt komt.

 

Zandgolven

Zij ontstaan onder invloed van de krachtige stroming en je kan ze best vergelijken met de slechts enkele cm hoge ribbeltjes die je op het strand kunt zien. Enkel kan bij deze zandgolven het hoogteverschil tussen de golftop en het golfdal tot 1,5 tot 2 meter gaan.

Zandgolven ontstaan als het water in één richting over het zand stroomt. Met de stroom mee wordt aan de glooiende voorzijde fijn zand weggespoeld. Dat zet zich laag na laag aan de steile lijzijde af. Aan de voorzijde is dus grof zand, en aan de lijzijde fijn zand te vinden.

stroomribbels-tekening-ontstaan


Bij elke opkomende tij verandert het beeld wanneer deze zandgolven worden opgezwiept door de kracht van het instromende water. Bij laag water kan je hen heel duidelijk zien vanop de dijk. In deze zone vinden we totaal ander leven terug. Dieren die hier leven hebben een zeer actieve levenswijze en zijn tevens uitstekende gravers.

 

Onderstaande foto’s werden in oktober 2010 aan de Zimmermangeul genomen en geven een mooi en duidelijk beeld van deze zandgolven en hun opvallend regelmatig patroon.

zandgolven-zimmermangeul-1
zandgolven-zimmermangeul-2