Korstmossen

Korstmossen of lichenen vormen een buitenbeentje binnen de biologie, aangezien ze telkens zijn opgebouwd uit 2 levende wezens; namelijk een schimmel of zwam en een alg of wier. De schimmel biedt onderdak, de alg produceert het voedsel.

Ze kunnen meestal niet zonder elkaar leven. De algensoorten die in korstmossen voorkomen, kunnen ook vrij leven. De schimmel wordt echter vrijwel nooit zonder de alg aangetroffen.

Inleiding

In korstmossen leven de schimmels van door algen aangemaakte voedingsstoffen: suikers die ze onder invloed van licht maken van CO₂ en water. Bouwstoffen voor eiwitten en vetten -stikstof en fosfor- worden afhankelijk van het groeitype betrokken uit het substraat (schors, steen), uit zwevend stof uit de lucht dat zich aan het korstmos hecht, of uit in regenwater opgeloste stoffen. Sommige soorten bevatten cyanobacterien die stikstofgas kunnen binden.

Korstmossen zijn dus afhankelijk van licht en water. Korstmossen op bomen groeien in Europa bijvoorbeeld vooral aan de zuidwestkant, omdat daar de grootste beschikbaarheid van licht en water is.

Het betrekken van voedsel uit levende algen is dus een bepaalde levenswijze van de schimmel. De meeste schimmels zijn saprotroof; ze verteren dood materiaal.

Onderzoek

In april 2006 organiseerde de korstmossenwerkgroep van Natuurpunt een korstmossendeterminatie in en om Lillo.

Een 1e punt van interesse was de betonnen loskade van de vroegere suikerfabriek (foto). Een 2e punt van interesse was het dijktraject vertrekkende aan de loskade richting Lillo.

Resultaten

Wij presenteren je de resultaten van de betonnen loskade en het het dijktraject.

betonnen loskade

Wetenschappelijke naam	Nederlandse naam	Substraat
aspicilia contorta (Hoffm.) Krempelh.	rond dambordje	beton
caloplaca aurantia (Pers.) J. Steiner	platte citroenkorst	beton
caloplaca citrina (Hoffm.) Th.Fr.	gewone citroenkorst	beton
caloplaca coronata (Körb) J. Steiner	mandarijnkorst	beton
caloplaca decipiens (Arnold) Blomb & Forssell	stoffige citroenkorst	beton
caloplaca flavescens (Huds.) J.R. Laundon	gelobte citroenkorst	beton
caloplaca flavocitrina (Nyl.) H. Olivier	valse citroenkorst	beton
caloplaca holocarpa (Hoffm.) A.E. Wade	muurzonnetje	kei
caloplaca lithophila H.Magn.	kleine citroenkorst	beton
caloplaca saxicola (Hoffm.) Nordin	sinaasappelkorst	beton
candelariella aurelia (Hoffm.) Zahlbr.	kleine geelkorst	beton
catillaria chalybeia (Borrer) A. Massal	donkere rookkorst	kei
lecania erysibe (Ach.) Mudd	stofglimschoteltje	beton
lecanora campestris (Schaer.) Hue	kastanjebruine schotelkorst	beton
lecanora crenulata Hook	rafelschotelkorst	beton
lecanora dispersa (Pers.) Sommerf.	verborgen schotelkorst	kei
lecanora muralis (Schreb.) Rabenh.	muurschotelkorst	beton
lecidelia stigmatea (Ach.) Hertel & Leuckert	steenpurperschaaltje	beton
phaeophyscia orbicularis (Neck.) Moberg	rond schaduwmos	beton
physcia tenella (Scop.) DC.	heksenvingermos	beton
rinodina gennarii Bagl.	donkerbruine schotelkorst	kei
xanthoria calcicola Oxner	oranje dooiermos	beton
xanthoria parietina (L.) Th.Fr.	groot dooiermos	beton

Met dank aan: Terry Coppens, Jacqueline Poeck, Henri Stappaerts, Dries v.d. Broeck, Frans Wouters.

dijktraject

Wetenschappelijke naam	Nederlandse naam	Substraat
acarospora veronensis A. Massai	metaalsteenschubje	gesteente
amandinea punctata (Hoffm.) Coppins & Scheid.	vliegenstrontjesmos	prunus
aspicilia contorta (Hoffm.) Krempelh.	rond dambordje	kalksteen
caloplaca aurantia (Pers.) J. Steiner	platte citroenkorst	kalksteen
caloplaca britannica R. Sant.	-	kalksteen
caloplaca citrina (Hoffm.) Th.Fr.	gewone citroenkorst	kalksteen
caloplaca coronata (Körb) J. Steiner	mandarijnkorst	mortel
caloplaca decipiens (Arnold) Blomb & Forssell	stoffige citroenkorst	kalksteen
caloplaca flavescens (Huds.) J.R. Laundon	gelobte citroenkorst	kalksteen
caloplaca holocarpa (Hoffm.) A.E. Wade	muurzonnetje	kalksteen
caloplaca lithophila H.Magn.	kleine citroenkorst	mortel
caloplaca lithophila H.Magn.	kleine citroenkorst	kalksteen
caloplaca maritima (B. de Les.) B. de Lesd.	gewone zeecitroenkorst	kalksteen
caloplaca saxicola (Hoffm.) Nordin	sinaasappelkorst	kalksteen
caloplaca subpallida H.Magn.	bleek dijkzonnetje	dood hout
caloplaca teicholita (Ach.) J.Steiner	witte citroenkorst	kalksteen
caloplaca teicholita (Ach.) J.Steiner	witte citroenkorst	beton
candelariella aurelia (Hoffm.) Zahlbr.	kleine geelkorst	kalksteen
candelariella reflexa (Nyl.) Lettau	poedergeelkorst	prunus
candelariella vitellina (Hofm.) Müll.Arg.	grove geelkorst	dood hout
catillaria chalybeia (Borrer) A. Massal	donkere rookkorst	baksteen
collema crispum (Huds.) F.H.Wigg.	gewoon geleimos	beton
evernia prunastri (L.) Ach.	eikenmos	acer
flavoparmelia caperata (L.) Hale	bosschildmos	tilia
flavoparmelia soredians (Nyl.) Hale	groen boomschildmos	acer
lecania rabenhorsti (Hepp) Arnold	steenglimschoteltje	kalksteen
lecanora campestris (Schaer.) Hue	kastanjebruine schotelkorst	beton
lecanora albescens (Hoffm.) Branth & Rostr.	kalkschotelkorst	kalksteen
lecanora albescens (Hoffm.) Branth & Rostr.	kalkschotelkorst	baksteen
lecanora chlarotera Nyl.	witte schotelkorst	acer
lecanora conizaeoides Cromb.	zwavelvreter, groene schotelkorst	dood hout
lecanora expellens Ach.	bleekgroene schotelkorst	prunus
lecanora flotowiana Spreng.	-	kalksteen
lecanora hageni (Schreb.) Rabenh.	kleine schotelkorst	beton
lecanora muralis (Schreb.) Rabenh.	muurschotelkorst	beton
lecanora symmicta (Ach.) Ach.	bolle schotelkorst	prunus
lecanora xanthostoma Cl.Roux en Fröberg	-	kalksteen
lecidelia elaeochroma (Ach.) Choisy	gewoon purperschaaltje	acer
lecidelia stigmatea (Ach.) Hertel & Leuckert	steenpurperschaaltje	beton
lepraria incana (L.) Ach.	gewone poederkorst	tilia
leproloma vouauxii (Hue) J.R.Laundon	bleke poederkorst	baksteen
melanelia subaurifera (Nyl.) Essl.	verstopt schildmos	prunus
micarea denigrata (Fr.) Hedl.	vulkaanoogje	dood hout
parmeilia sulcata Taylor	gewoon schildmos	prunus
phaeophyscia orbicularis (Neck.) Moberg	rond schaduwmos	beton
physcia adscendens (Fr.) H.Olivier	kopjesvingermos	kalksteen
physcia adscendens (Fr.) H.Olivier	kopjesvingermos	acer
physcia tenella (Scop.) DC.	heksenvingermos	beton
physconia grisea (Lam.) Poelt	grauw rijpmos	prunus
placynthiella icmaiea (Ach.) Coppins & P.James	bruine veenkorst	dood hout
punctella ulophylla (Ach.) Van herk & Aptroot, comb.ined.	rijpschildmos	acer
ramalina farinacea (L.) Ach	melig takmos	acer
rinodina gennarii Bagl.	donkerbruine schotelkorst	kei
sarcogyne regularis Körber	berijpte kroontjeskom	kalksteen
sarcopyrenia gibba var. geisleri (Nyl.) Nyl.	grof tulbandje	kalksteen
verrucaria muralis Ach.	zwart-op-wit-korst	kalksteen
verrucaria muralis Ach.	zwart-op-wit-korst	mortel
verrucaria nigrescens Pers.	gewone stippelkorst	kalksteen
verrucaria ochrostoma (Leight.) Trevis	bleke stippelkorst	beton
verrucaria tectorum (A.Massal.) Körber	-	beton
xanthoria calcicola Oxner	oranje dooiermos	beton
xanthoria candelaria (L.) Th.Fr.	kroezig dooiermos	prunus
xanthoria parietina (L.) Th.Fr.	groot dooiermos	acer
xanthoria parietina (L.) Th.Fr	groot dooiermos	kalksteen
xanthoria polycarpa (Hoffm.) Rieber	klein dooiermos	prunus

Fotoimpressies

Meer info

• Floristisch Onderzoek voor Natuurbehoud (FON)
• Korstmossenwerk in Nederland
• informatie over korstmossen
• Wikipedia
• vereniging voor mossen- en korstmossenonderzoek in Nederland